Loteria promocyjna bez zezwolenia: kara 10 610 zł i wyrok WSA, który ją uchylił

Loteria promocyjna wymaga zezwolenia od dyrektora właściwej izby administracji skarbowej, a wniosek trzeba złożyć 2 miesiące przed planowanym startem. W sprawie, którą opisuję niżej, organy celno-skarbowe uznały konkurs na Facebooku za loterię promocyjną bez zezwolenia i wymierzyły karę 10 610,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił jednak obie decyzje wyrokiem z 21 stycznia 2020 roku.

To nie jest więc prosta historia o tym, że każde losowanie nagród w sieci jest nielegalne. To historia o tym, jak urząd czyta definicję z ustawy i gdzie ta interpretacja została zakwestionowana.

Kto wydaje zezwolenie i co trzeba złożyć

Według portalu biznes.gov.pl loteria promocyjna to gra losowa, w której uczestniczysz, nabywając towary lub usługi, a szansę na wygraną dają nagrody pieniężne lub rzeczowe. Zezwolenie wydaje dyrektor izby administracji skarbowej. O zezwolenie może się ubiegać osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka bez osobowości prawnej, na przykład wspólnota mieszkaniowa.

Wniosek składasz do izby, na której obszarze chcesz urządzić loterię. Jeśli obszar obejmuje więcej niż jedną izbę, obowiązuje izba właściwa według miejsca zamieszkania lub siedziby firmy. W pozostałych przypadkach jest to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.

Do wniosku dołączasz:

• bankowe gwarancje wypłat nagród, dzięki którym bank wypłaci nagrody zwycięzcom, gdyby organizator nie mógł tego zrobić (strona podaje przykład upadłości)
• dokumenty potwierdzające legalność źródeł pochodzenia środków przeznaczonych na loterię
• projekt regulaminu
• zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach (ZAS-W)
• zaświadczenie o niezaleganiu w składkach ZUS
• zaświadczenie o niezaleganiu z należnościami celnymi

Wniosek zawiera też nazwę i status prawny podmiotu, dane osób zarządzających, obszar oraz czas urządzania loterii. Dokumenty w języku obcym musi przetłumaczyć tłumacz przysięgły.

Terminy i opłata w jednej tabeli

Strona biznes.gov.pl podaje następujące terminy i limity:

Opłata wynosi 10 proc. wartości puli nagród, ale nie mniej niż 50 proc. kwoty bazowej. Strona, którą otworzyłem 15 listopada 2026 roku, nadal podaje kwotę bazową na 2025 rok: 8167,77 zł. Kwoty poniżej 50 groszy pomija się przy liczeniu opłaty, a od 50 groszy zaokrągla do pełnych złotych.

Zezwolenie obejmuje nazwę podmiotu i loterii, nazwiska osób zarządzających, obszar, czas urządzania loterii i nieprzekraczalny termin rozpoczęcia działalności. Razem z nim dostajesz zatwierdzony regulamin.

Jak organy uznały konkurs na Facebooku za loterię promocyjną

Przeczytałem orzeczenie WSA w Warszawie o sygnaturze V SA/Wa 1333/19. Sprawa dotyczyła przedsięwzięcia zorganizowanego od 4 do 18 grudnia 2017 roku na firmowym profilu na Facebooku. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej skontrolowali organizatora w dniach 25-26 stycznia 2018 roku, a postępowanie w sprawie kary wszczęto w marcu 2018 roku.

Warunkiem udziału było spełnienie łącznie trzech wymagań:

• polubienie zdjęcia
• publiczne udostępnienie go u siebie na profilu
• podanie liczby replik broni, które w danym momencie znajdowały się w sklepie stacjonarnym

W konkursie wzięły udział 432 osoby, a losowanie nagrody odbyło się 18 grudnia 2017 roku. Zwycięzcę losowano spośród osób, które podały najbliższą liczbę replik. Nagrodą była replika broni.

Organ odwoławczy rozłożył definicję z art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o grach hazardowych na kilka warunków:

• wynik zależy w szczególności od przypadku
• organizator oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe
• uczestnictwo odbywa się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze

Przy pierwszym warunku organ uznał, że o wyniku decydował przypadek, bo losowano spośród osób z najbliższym typem. Przy trzecim przyjął, że polubienie lub udostępnienie na Facebooku to "nabycie innego dowodu udziału w grze", ponieważ umożliwia udział w przedsięwzięciu.

Skąd wzięło się 10 610 zł kary

Według organu odwoławczego kara za urządzanie loterii bez zezwolenia to 5-krotność opłaty za wydanie zezwolenia. Opłata to z kolei 10 proc. puli nagród, ale nie mniej niż 50 proc. kwoty bazowej. W tej sprawie kwotę bazową ustalono według obwieszczenia Prezesa GUS z 18 lipca 2016 roku: 4244,58 zł.

Pula nagród wynosiła 336,50 zł, a organy wyliczyły karę na 10 610,00 zł. Wniosek jest prosty: przy bardzo małej nagrodzie kara i tak może być wielokrotnie wyższa od jej wartości, bo działa dolny próg liczony od kwoty bazowej, a nie od puli. Samego rachunku w opisanym fragmencie uzasadnienia nie ma, więc go nie rekonstruuję.

Co zrobił sąd i czego nie wiadomo

WSA w Warszawie uchylił 21 stycznia 2020 roku zaskarżoną decyzję dyrektora izby oraz wcześniejszą decyzję naczelnika urzędu celno-skarbowego. Sąd zasądził też od dyrektora izby zwrot kosztów postępowania w wysokości 4017 zł. Podstawą uchylenia były przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 145 par. 1 lit. a i c).

Skarżący podnosił, że konkurs nie zależał od przypadku. Jego zdaniem większe szanse miał ten, kto odwiedził sklep i oszacował liczbę replik, a samo losowanie dotyczyło tylko osób z najbliższymi typami. Tej części argumentacji nie rozstrzygam, bo wersja uzasadnienia, którą przeczytałem, urywa się na opisie skargi. Nie widzę więc, jak sąd uzasadnił uchylenie.

Dwie rzeczy są pewne według bazy orzeczeń:

• wyrok z 21 stycznia 2020 roku jest oznaczony jako nieprawomocny
• jako powiązany wskazano wyrok NSA o sygnaturze II GSK 601/20 z 25 sierpnia 2020 roku, ale jego treści w tym źródle nie ma

Nie podaję więc, jak sprawa skończyła się w NSA.

Co z tego wynika dla losowań nagród w sieci

Źródła, na których się opieram, nie mówią nic o streamach na Twitchu, Kicku czy YouTube. Dotyczą konkursu na Facebooku i procedury zezwoleń. Nie ma w nich tezy, że każde losowanie nagród wśród widzów jest loterią promocyjną, ani odwrotnie.

Z tego, co jest w źródłach, możesz wyciągnąć listę pytań kontrolnych, które zadał organ w opisanej sprawie:

• Czy zwycięzcę wyłania przypadek, choćby tylko na ostatnim etapie, jak losowanie spośród najlepszych typów?
• Czy nagroda jest pieniężna lub rzeczowa?
• Czy udział wymaga zakupu albo innej czynności, którą urząd może uznać za "inny dowód udziału w grze", na przykład polubienia lub udostępnienia?

Jeśli odpowiedź na wszystkie trzy to "tak", organ w opisanej sprawie uznał przedsięwzięcie za loterię promocyjną. Sąd tę ocenę przynajmniej w pierwszej instancji uchylił, a pełnego uzasadnienia nie znam. To nie jest ocena żadnego konkretnego losowania.

Podobne mechanizmy wokół nagród w sieci opisuję w tekście o fałszywych giveawayach i oszustwach z influencerem w tle. Zasady reklamy i oznaczeń przy współpracach masz w poradniku o oznaczaniu reklamy, a o hazardzie w reklamie twórców w tekście o reklamie alkoholu i hazardu u influencerów. Więcej o prawie twórców znajdziesz w dziale prawo.

FAQNajczęstsze pytania